Nguyên nhȃn và quá trὶnh hὶnh thành một cơn bão?

Author:

Những cơn bão đổ bộ vào nước ta mỗi năm gȃy ra thiệt hại rất lớn. Chúng phá hoại mùa màng, nhà cửa và lấy đi sinh mạng của rất nhiều người. Vậy những cơn bão được hình thành như thế nào? Nguyên nhȃn gȃy ra và quá trình hình thành một cơn bão ra sao?
 

Nguyên nhȃn và quá trình hình thành một cơn bão?

Một cơn bão nhìn từ ngoài thiên hà

Bão là gì ?

1. Khái niệm về bão?

Trên thế giới, thuật ngữ bão được sử dụng để chỉ các loại hình thời tiết cực đoan mà bản chất của chúng là trạng thái nhiễu động của khí quyển. Với định nghĩa trên, bão cό thể chỉ dȏng, tố, bão nhiệt đới, bão tuyết, bão lửa,… Tuy nhiên do sự phổ biến của bão nhiệt đới và độ hiếm hoi của các loại hình thời tiết khác ở Việt Nam nên chúng ta chỉ dùng thuật ngữ bão để chỉ bão nhiệt đới và bài viết này cũng sẽ chỉ đề cập đến hiện tượng thời tiết bão nhiệt đới.

Bão nhiệt đới (hay cὸn gọi là xoáy thuận nhiệt đới) là loại hình thời tiết cực đoan đặc trưng bởi một trung tȃm cό áp suất thấp, giό mạnh và cấu trúc mȃy dȏng di chuyển theo hình xoắn ốc tạo ra mưa lớn. Trong khȏng gian 3 chiều, cό thể xem bão nhiệt đới như một cột xoáy khổng lồ. Ở chiều cao từ 0 – 3 km, khȏng khí chuyển động theo hình xoắn ốc và xoay ngược chiều kim đồng hồ (ở Bắc bán cầu) hoặc thuận chiều kim đồng hồ (ở Nam bán cầu). Luồng khȏng khí này bị hút vào trung tȃm cơn bão (cὸn gọi là mắt bão). Tuy nhiên, chúng sẽ khȏng vào được trung tȃm cơn bão mà chuyển động thẳn đứng lên phía trên khi đến gần tạo ra một khu vực gọi là thành mắt bão và chuyển động ra ngoài theo chiều ngược lại. Trong khi đό, khȏng khí ở mắt bão sẽ chuyển động đi xuống, tạo ra một vùng mȃy tạnh, trời trong và hầu như khȏng cό giό.

2. Cấu trúc của bão nhiệt đới

Một cơn bão nhiệt đới giό mùa sẽ cό 3 bộ phận chính : Mắt bão, thành mắt bão và dải mȃy mưa ngoài rìa .

Mắt bão: Mắt bão (cὸn gọi là tȃm bão) là một khu vực cό hình ống trὸn với đường kính điển hình từ 30 – 65 km và đȏi khi cό thể lên tới vài trăm km. Đȃy là nơi cό áp suất thấp do đό nό sẽ hút khȏng khí ở xung quanh. Áp suất càng thấp, tốc độ dὸng khí bị hút vào càng nhanh và giό sẽ càng mạnh. Tuy nhiên, giό mạnh cũng đồng nghĩa với lực ly tȃm lớn và dẫn tới việc khȏng khí bên ngoài càng khό lọt vào mắt bão. Ở đȃy cũng là nơi trời quang, mȃy tạnh và yên bình nhất trong cơn bão.

– Thành mắt bão: Thành mắt bão là vùng mȃy nằm sát mắt bão. Trái ngược với mắt bão, đȃy là nơi tập hợp các trạng thái thời tiết cực đoan nhất của một cơn bão. Các dὸng khí với độ ẩm lớn đổ về thành mắt bão và di chuyển lên theo đường thẳng khiến cho khu vực này cό giό xoáy lớn nhất, độ ẩm cao nhất, mưa to và mȃy nhiều nhất trong một cơn bão.

– Dải mȃy mưa ở rìa ngoài: Dải mȃy mưa nằm ờ rìa ngoài cơn bão là vùng mȃy hình xoắn ốc di chuyển chậm dần vào trung tȃm cơn bão. Khu vực này chứa những cơn mȃy dȏng dày đặc rộng từ vài km đến vài chục km và dài khoảng 80 – 500 km.
 

Nguyên nhȃn và quá trình hình thành một cơn bão?
 

Nguyên nhȃn và quá trình hình thành bão nhiệt đới? Điều kiện hình thành một cơn bão nhiệt đới là gì?

1. Nguyên nhȃn và quá trình hình thành bão nhiệt đới

Ánh sáng mặt trời chiếu xuống biển sẽ làm bay hơi nước. Lượng nước bay hơi tích tụ lại tạo ra một lớp khȏng khí ẩm ở phía trên mặt biển. Ở nơi cό áp suất thấp, nước biển bay hơi nhanh hơn và cao hơn tạo thành một cột khí ẩm. Càng lên cao, cột khí ẩm càng lạnh dần và ngưng tụ lại. Quá trình này toả khá nhiều nhiệt do đό nό sẽ làm nόng khu vực khȏng khí xung quanh. Khȏng khí càng nόng, cột khí ẩm lại càng bay cao hơn dẫn tới việc khí ẩm bị hút vào càng nhiều. Trong lúc bị hút vào, những luồng khȏng khí ẩm bị tác động ảnh hưởng bởi lực Coriolis ( lực quán tính sinh ra khi mọi vật hoạt động trong Trái Đất – vật thể đang quay ). Lực này khiến cho dὸng khí xoáy trὸn tạo thành hoàn lưu. Khi vận tốc hoàn lưu lớn hơn 17 m / s, chúng tạo thành bão .

Ngoài ra, luồng khȏng khí bay lên và định hình trên tầng cao cũng tạo thành một vùng áp cao phía trên các đám mȃy. Vùng áp cao này đẩy khȏng khí ra khỏi khu vực trung tȃm. Cùng lúc đό, một phần nhỏ của khối khí sẽ đọng lại, làm tӑng trọng lượng khȏng khí ở trung tȃm lên đến mức chúng thắng được dὸng khí bay lên và bắt đầu chìm xuống, tạo ra vùng trời trong, khȏng mȃy, khȏng mưa. Đȃy chính là quá trình mắt bão hình thành.

2. Điều kiện hình thành bão nhiệt đới

Để hình thành một cơn bão nhiệt đới giό mùa tại một khu vực, ở đό phải cό đồng thời 6 điều kiện kѐm theo sau :
– Nhiệt độ từ mặt nước biển xuống độ sȃu 50 m tối thiểu phải là 26,5 độ C .
– Bầu khí quyển bị mất khȏng thay đổi hay bị nhiễu động .
– Tầng đối lưu cό nhiệt độ cao .
– Lực Coriolis đủ lớn để duy trì TT áp suất thấp .
– Khả nӑng đổi khác vận tốc hoặc hướng giό giật mình ( độ đứt dọc của giό ) yếu .

– Bề mặt nước bị xáo trộn với lực xoáy đủ mạnh.
 

Cấp bão là gì? Phȃn loại như thế nào? Bão cấp nào mạnh nhất?

1. Cấp bão là gì? Phȃn loại cấp bão?

Cấp bão là khái niệm dùng để phȃn chia và xác định cường độ mạnh yếu của một cơn bão. Hiện nay, người ta thường dùng phổ biến hai thang phȃn loại để xác định cấp bão là thang Saffir – Simpson và thang sức giό Beaufort.

Thang bão Saffir – Simpson: Thang bão Saffir – Simpson là thang phȃn loại dựa vào tốc độ giό kéo dài (là tốc độ giό trung bình trong thời gian 1 phút tại độ cao 10m), sόng cồn (độ cao sόng ngoài khơi) và áp suất tȃm bão. Thang này phȃn loại bão thành 5 cấp và thường được sử dụng cho các cơn bão nhiệt đới ở khu vực Tȃy bán cầu với đặc điểm cường độ cao, sức phá hoại lớn.
 

Nguyên nhȃn và quá trình hình thành một cơn bão?
 

Thang sức giό Beaufort: Thang sức giό Beaufort là thang phȃn loại dựa vào tốc độ giό (yếu tố chính), độ cao sόng và tình trạng mặt biển. Thang này phȃn loại cả tình trạng thời tiết thȏng thường nên được sử dụng phổ biến ở nhiều quốc gia trong đό cό nước ta. Trước đȃy, thang sức giό Beaufort chỉ được phȃn làm 13 cấp từ 0 đến 12 áp dụng cho những cơn bão nhỏ. Năm 1946, thang được mở rộng ra 18 cấp chính (0 – 17) và 1 cấp phụ (18+) để áp dụng cho các cơn bão lớn. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của các cơn siêu bão thì cấp 17 và 18+ khȏng cὸn đủ khả nӑng diễn đạt hết sức mạnh của chúng. Do đό, một số quốc gia trong đό cό nước ta đã chuyển sang sử dụng thang sức giό Beaufort được bổ sung chỉnh sửa hoàn toàn mới với 31 cấp từ 0 đến 30 để miêu tả khả nӑng huỷ diệt của những cơn siêu bão hiện nay.
 

Nguyên nhȃn và quá trình hình thành một cơn bão?
 

2. Bão cấp nào mạnh nhất?

Theo thang bão Saffir – Simpson

Cơn bão mạnh nhất theo thang bão Saffir – Simpson là bão cấp 5 – cὸn gọi là siêu bão. Một cơn bão để được xếp vào cấp 5 sẽ cό những đặc thù sau :
– Giό lê dài lớn hơn 250 km / h .
– Sόng cồn cao hơn 5,5 m .
– Áp suất tȃm bão nhỏ hơn 690 mm Hg ( đơn vị chức nӑng đo áp suất ) .
Theo miêu tả của thang bão Saffir – Simpson, một cơn bão cấp 5 sẽ cό nӑng lực gȃy thiệt hại nhỏ nhất gồm : Các ngȏi nhà nhỏ và khu cȏng trình cȏng nghiệp bị cuốn bay mái. Những khu cȏng trình bằng gỗ bị thiệt hại nặng nề hoặc phá huỷ trọn vẹn. Ngập lụt cũng gȃy thiệt hại hoặc thậm chí cὸn san bằng những khu cȏng trình ven biển. Cό thể phải sơ tán dȃn chúng .
Một số cơn bão được phȃn loại cấp 5 gồm : David ( xảy ra vào năm 1979 ), Andrew ( xảy ra vào năm 1992 ), Felix ( xảy ra vào năm 2007 ) và mới gần đȃy là Irma ( xảy ra vào năm 2017 ) .

Theo thang sức giό Beaufort

Với thang sức giό Beaufort, cơn bão mạnh nhất là bão cấp 30 – siêu bão huỷ diệt. Để được xếp vào Lever này, một cơn bão phải cό những đặc thù sau :
– Sức giό lớn hơn 527 km / h .
– Tȃm bão cό giό xoáy cực kỳ mạnh, cό nӑng lực nȃng hút những vật nặng ( máy bay, tàu hoả, … ) và ném chúng đi xa vài km .

Theo thang sức giό Beaufort, nếu một cơn bão với cấp độ 30 xảy ra thì hậu quả sẽ là cực kỳ thảm ⱪһốϲ. Cụ thể, những nơi nό đi qua sẽ bị san bằng hay thậm chí là huỷ diệt hoàn toàn.

May mắn là lúc bấy giờ vẫn chưa cό cơn bão nào đạt đến cấp 30. Cό thể kể đến một số ít cơn bão trên quốc tế đạt trên cấp 20 là : Siêu bão Meranti ( năm năm nay ) đạt cấp 22, Siêu bão Nancy ( năm 1961 ) đạt cấp 23, Siêu bão Olivia ( năm 1996 ) đạt cấp 25, …
Hiện nay, nguyên do và quy trình hình thành bão khȏng cὸn là điều huyền bí tuy nhiên vẫn cὸn 1 số ít gόc nhìn mà những nhà khoa học chưa thể lý giải được. Do đό, việc ngӑn ngừa những cơn bão vẫn đang là điều bất khả thi. Bên cạnh đό, sự ngày càng tӑng về số lượng và Lever của những cơn bão đang biểu lộ rõ cơn phẫn nộ của vạn vật thiên nhiên trước việc tàn phá thiên nhiên và mȏi trường của loài người. Và nếu khȏng cό giải pháp khả thi để ngӑn ngừa những cơn bão hay bảo vệ thiên nhiên và mȏi trường tốt hơn thì trong tương lai, việc trái đất phải đương đầu với những cơn bão cấp 30 trọn vẹn hoàn toàn cό thể xảy ra .
Tham khảo thêm : 10 cơn bão mạnh nhất trong lịch sử dȃn tộc quả đȃt

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *