Sinh học 10 Bài 16: Hô hấp tế bào

1. Tóm tắt lý thuyết

1.1. Khái niệm về hô hấp tế bào

a. Khái niệm hô hấp tế bào

– Hô hấp tế bào là quy trình quy đổi nguồn năng lượng. Trong đó, những phân tử cacbohidrat bị phân giải đến CO2 và H2O, đồng thời nguồn năng lượng được giải phóng và một phần nguồn năng lượng đó được tích góp trong ATP .

  • Nơi diễn ra: ti thể.

Hình 16.1 Quá trình hô hấp tế bào

b. Bản chất của hô hấp tế bào

  • Phương trình tổng quát:

C6H12O6 +6O2 → 6 CO2 + 6 H2O + Q (ATP + nhiệt)

Hình 16.2 Phương trình hô hấp

– Hô hấp là một chuỗi các phản ứng ôxi hóa khử, trải qua nhiều giai đoạn và năng lượng được sinh ra ở nhiều giai đoạn khác nhau.
– Gồm 3 giai đoạn chính: đường phân, chu trình Crep và chuỗi truyền electron hô hấp.

1.2. Các giai đoạn chính của quá trình hô hấp tế bào

a. Đường phân

– Đường phân: Là quá trình phân giải Glucozo đến axit piruvic
– Nơi diễn ra: tế bào chất
– Nguyên liệu: glucozo, 2ATP, 2NADH
– Diễn biến:

  • Quá trình đường phân bao gồm nhiều phản ứng trung gian và enzim tham gia.
  • Năng lượng được tạo ra dần dần qua nhiều phản ứng.
  • Đầu tiên glucôzơ được hoạt hóa sử dụng 2ATP.

Glucôzơ ( 6C ) → 2 axit piruvic ( 3C ) + 4ATP + 2NADH ( 1NADH = 3ATP )
NADH : Nicôtinamit ađênin đinuclêôtit .
→ Như vậy, kết thúc quy trình đường phân thu được 2ATP và 2 NADH .

Hình 16.3 Quá trình đường phân

b. Chu trình Crep

– Nơi diễn ra: trong chất nền của ti thể.
– Nguyên liệu: 2C3H4O3 bị oxy hóa thành 2 axetyl-coenzymA.
– Diễn biến:

  • Khi có oxi, axit piruvic đi từ tế bào chất vào ti thể. Tại đây axit piruvic chuyển hóa theo chu trình Crep và bị oxi hoá hoàn toàn.

– Kết quả : tạo 6CO2, 2ATP, 2 FADH2 và 8 NADH .

Hình 16.4 Chu trình Crep

c. Chuỗi chuyền electron hô hấp

– Diễn ra ở màng trong ti thể.
– Hiđrô tách ra từ axit piruvic trong chu trình Crep được chuyền đến chuỗi chuyền electron đến oxi để tạo ra nước.

Hình 16.5 Chuỗi truyền Electron

– Kết quả : Một phân tử glucozo qua phân giải hiếu khí giải phóng ra 38 ATP và nhiệt lượng .

d. Tổng năng lượng hô hấp của tế bào

Hình 16.6 Tổng năng lượng hô hấp của tế bào

2. Bài tập minh họa

Thế nào là hô hấp tế bào ? Quá trình hít thở của con người có tương quan như thế nào với quy trình hô hấp tế bào ?

Hướng dẫn giải:

– Hô hấp tế bào là quá trình chuyển đổi năng lượng rất quan trọng của tế bào sống. Trong quá trình đó các phân tử chất hữu cơ bị phân giải đến CO2 và H2O, đồng thời năng lượng được giải phóng chuyển thành dạng năng lượng để sử dụng chứa trong phân tử ATP.
– Quá trình hít thở của con người còn được gọi là hô hấp ngoài, đây là biểu hiện bên ngoài của quá trình phức tạp diễn ra bên trong tế bào. Quá trình hít thở thực chất là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường. Trong quá trình này, cơ thể thải khí CO2 (sản phẩm của quá trình hô hấp) và lấy O2 (giúp cho quá trình hô hấp diễn ra)

3. Luyện tập

3.1. Bài tập tự luận

Câu 1: Hô hấp tế bào có thể được chia thành mấy giai đoạn chính? Là những giai đoạn nào? Mỗi giai đoạn của quá trình hô hấp tế bào diễn ra ở đâu?

Câu 2: Quá trình hô hấp tế bào của một vận động viên đang tập luyện diễn ra mạnh hay yếu? Vì sao?

Câu 3: Hô hấp tế bào là gì? Quá trình hô hấp tế bào (hiếu khí) giống và khác với quá trình đốt cháy như thế nào?

Câu 4: Giải thích tại sao tế bào cơ co liên tục thì sẽ “mỏi” và không thể tiếp tục co được nữa?

3.2. Bài tập trắc nghiệm

Câu 1: Sản phẩm của hô hấp tế bào gồm:

A. Oxi, nước và nguồn năng lượng ( ATP + nhiệt )
B. Nước, đường và nguồn năng lượng ( ATP + nhiệt )
C. Nước, khí cacbonic và đường
D. Khí cacbonic, đường và nguồn năng lượng ( ATP + nhiệt )

Câu 2: Sơ đồ tóm tắt nào sau đây thể hiện đúng quá trình đường phân?

A. Glucozo → axit piruvic + ATP + NADH
B. Glucozo → CO2 + ATP + NADH
C. Glucozo → nước + nguồn năng lượng
D. Glucozo → CO2 + nước

Câu 3: Quá trình đường phân xảy ra ở

A. Trên màng của tế bào
B. Trong tế bào chất ( bào tương )
C. Trong tổng thể những bào quan khác nhau
D. Trong nhân của tế bào

Câu 4: Sau giai đoạn đường phân, axit piruvic được chuyển hóa thành axetyl – CoA và được phân giải tiếp ở

A. màng ngoài của ti thể
B. trong chất nền của ti thể
C. trong cỗ máy Gôngi
D. trong những riboxom

Câu 5: Nước được tạo ra ở giai đoạn nào?

A. Đường phân

B. Chuỗi chuyền electron hô hấp

C. Chu trình Crep
D. Giai đoạn trung gian giữa đường phân và quy trình Crep

4. Kết luận

– Sau khi học xong bài này những em cần :

  • Nêu được khái niệm và bản chất của quá trình hô hấp.
  • Trình bày được diễn biến các giai đoạn chính của quá trình hô hấp tế bào.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *